Werkelijkheid ervaren
[+/-] Deze bijdrage tonen of verbergen
"Experience is the new reality." Zo eindigt een filmpje op YouTube over de veranderende (informatie)maatschappij door de komst van het internet. Maar wat is er eigenlijk zo nieuw aan die realiteit? Oftewel: waarom ervaringsgericht werk niet vanzelfsprekend is.
Natuurlijk heeft de komst van internet een informatiestroom op gang gebracht. De nieuwsmedia worden gedwongen zich aan te passen. En inderdaad, niet alleen komt informatie steeds sneller en meer beschikbaar, we kunnen die informatie ook steeds beter ervaren. Virtuele werelden en sociale netwerken raken met elkaar verknoopt en worden steeds levensechter. Vorige maand is in Maastricht zelfs iemand gepromoveerd op de mogelijkheid om intieme relaties aan te gaan met robots. Misschien is de nieuwe realiteit er dus inderdaad een waarin we gewend raken aan "multiple online identities" en virtuele werelden waarin "the five senses are replicated", zoals het filmje ons wil doen geloven.
Toch blijf ik achter met die ene vraag. Want waarom is dat nieuw, de ervaring als realiteit? Onze ervaring is toch telkens al, in welke wereld we ons ook bevinden, de realiteit waarmee we te leven hebben? Ook in het niet-virtuele bestaan op aarde ervaren we in de eerste plaats ons leven; we maken het mee. Pas in tweede instantie denken we na over wat we in die alledaagse realiteit meemaken. Dan pas verbinden we betekenissen aan herinneringen, feiten met ervaringen. In de eerste plaats zitten we er gewoon midden in; de wereld van onze ervaring is de realiteit die zich aan ons voltrekt.
Er is dus niets nieuws aan de opmerking dat de realiteit in de ervaring te vinden is. Toch heeft het filmpje ergens gelijk. Want we beseffen nauwelijks dat juist de ervaring onze realiteit is. We staan er gewoon niet bij stil, en houden ons vooral bezig met denken en praten over onze ervaringen. We doen dan alsof de realiteit op zichzelf bestaat, en wij er iets van hebben meegemaakt. Alsof buiten ons een wereld is, die we met onze zintuigen verkennen. Dat is de wetenschappelijk-onderzoekende benadering van de werkelijkheid, maar het is ook de manier waarop we (op zijn minst hier in het westen) in het leven van alledag over onze wereld zijn gaan denken.
Volgens mij is de wereld in de eerste plaats niet een objectief gegeven realiteit buiten onszelf. De wereld krijgt juist steeds in de stroom van onze ervaringen gestalte. We maken wat mee in de alledaagse wereld van ons bestaan. We hebben een gesprek met iemand, of er gebeurt iets. Misschien hebben we ineens een nieuwe gedachte. Die ervaringen worden deel van onze realiteit. Dat is vanzelfsprekend, want hoe zouden we zonder iets te ervaren de wereld daarbuiten kunnen leren kennen? Toch denken we telkens dat de realiteit buiten onze ervaring bestaat. De vluchtige virtuele werelden van de nieuwe media maken nog eens duidelijk dat dat een vergissing is. We beleven in de eerste plaats de wereld, of werelden, om ons heen. We zitten midden in de wereld van onze ervaring.
Soms verliezen we onszelf in die ervaring, gaan we kopje onder. We vergeten dan dat we afstand kunnen nemen om er zelf betekenis aan te geven. Vaak ook slaan we de ervaring over, en krijgt het denken de overhand. Zo construeren we soms een starre werkelijkheid van betekenissen, waarin we vastlopen. In mijn praktijk ga ik met mensen op zoek om de stroom van hun ervaring weer te beleven, als een realiteit waarin de ruimte bestaat om telkens nieuwe betekenis te geven. Je kunt die stroom ontdekken door bijvoorbeeld mindfulness te beoefenen; vanuit een stille houding en positie aandachtig blijven bij elke ervaring, bij elke sensatie en gedachte die in je opkomt. Maar ook zoiets als het internet brengt ons dus, met zijn virtuele werelden en meervoudige identiteiten, het besef dat de realiteit niet iets is. Uiteindelijk beïnvloeden we onze realiteit telkens zelf in de stroom van onze ervaring.
Daar zien we echter ook het nadeel van de virtuele ontwikkelingen verschijnen. De virtuele belevingswereld brengt ons niet, zoals het realiteitsdenken, een starre werkelijkheid. Maar in de virtuele wereld wordt de beleving wel steeds vaker en gemakkelijker gestuurd. We lijken inmiddels gewend aan de gekleurde betekenissen van informatiestromen en reclamecampagnes. Die proberen subtiel de betekenis van onze ervaring te sturen en suggereren. Ook op dat gebied nemen virtuele mogelijkheden een enorme vlucht. Onze ervaring kan meer en meer van buitenaf worden opgelegd. Daarmee kan onze eigen ervaring ondergesneeuwd raken. We verliezen de houvast van eigen betekenissen en vluchten en verdwalen in de opgelegde betekenissen van anderen.
Ik schreef dat we uiteindelijk zelf onze realiteit beïnvloeden in de stroom van onze ervaring. Dat vraagt echter wel een alerte houding, om onze eigen innerlijke ervaring niet te verliezen aan de betekenissen die van buiten worden gesuggereerd. Vanuit die houding stromen telkens nieuwe ervaringen ons leven binnen. Ervaringen die onze realiteit bevragen en vernieuwen. Onze realiteit is dan geen starre betekeniswereld, maar een openheid op nieuwe ervaringen. Reality is the new experience.
"Experience is the new reality." Zo eindigt een filmpje op YouTube over de veranderende (informatie)maatschappij door de komst van het internet. Maar wat is er eigenlijk zo nieuw aan die realiteit? Oftewel: waarom ervaringsgericht werk niet vanzelfsprekend is.
Natuurlijk heeft de komst van internet een informatiestroom op gang gebracht. De nieuwsmedia worden gedwongen zich aan te passen. En inderdaad, niet alleen komt informatie steeds sneller en meer beschikbaar, we kunnen die informatie ook steeds beter ervaren. Virtuele werelden en sociale netwerken raken met elkaar verknoopt en worden steeds levensechter. Vorige maand is in Maastricht zelfs iemand gepromoveerd op de mogelijkheid om intieme relaties aan te gaan met robots. Misschien is de nieuwe realiteit er dus inderdaad een waarin we gewend raken aan "multiple online identities" en virtuele werelden waarin "the five senses are replicated", zoals het filmje ons wil doen geloven.
Toch blijf ik achter met die ene vraag. Want waarom is dat nieuw, de ervaring als realiteit? Onze ervaring is toch telkens al, in welke wereld we ons ook bevinden, de realiteit waarmee we te leven hebben? Ook in het niet-virtuele bestaan op aarde ervaren we in de eerste plaats ons leven; we maken het mee. Pas in tweede instantie denken we na over wat we in die alledaagse realiteit meemaken. Dan pas verbinden we betekenissen aan herinneringen, feiten met ervaringen. In de eerste plaats zitten we er gewoon midden in; de wereld van onze ervaring is de realiteit die zich aan ons voltrekt.
Er is dus niets nieuws aan de opmerking dat de realiteit in de ervaring te vinden is. Toch heeft het filmpje ergens gelijk. Want we beseffen nauwelijks dat juist de ervaring onze realiteit is. We staan er gewoon niet bij stil, en houden ons vooral bezig met denken en praten over onze ervaringen. We doen dan alsof de realiteit op zichzelf bestaat, en wij er iets van hebben meegemaakt. Alsof buiten ons een wereld is, die we met onze zintuigen verkennen. Dat is de wetenschappelijk-onderzoekende benadering van de werkelijkheid, maar het is ook de manier waarop we (op zijn minst hier in het westen) in het leven van alledag over onze wereld zijn gaan denken.
Volgens mij is de wereld in de eerste plaats niet een objectief gegeven realiteit buiten onszelf. De wereld krijgt juist steeds in de stroom van onze ervaringen gestalte. We maken wat mee in de alledaagse wereld van ons bestaan. We hebben een gesprek met iemand, of er gebeurt iets. Misschien hebben we ineens een nieuwe gedachte. Die ervaringen worden deel van onze realiteit. Dat is vanzelfsprekend, want hoe zouden we zonder iets te ervaren de wereld daarbuiten kunnen leren kennen? Toch denken we telkens dat de realiteit buiten onze ervaring bestaat. De vluchtige virtuele werelden van de nieuwe media maken nog eens duidelijk dat dat een vergissing is. We beleven in de eerste plaats de wereld, of werelden, om ons heen. We zitten midden in de wereld van onze ervaring.
Soms verliezen we onszelf in die ervaring, gaan we kopje onder. We vergeten dan dat we afstand kunnen nemen om er zelf betekenis aan te geven. Vaak ook slaan we de ervaring over, en krijgt het denken de overhand. Zo construeren we soms een starre werkelijkheid van betekenissen, waarin we vastlopen. In mijn praktijk ga ik met mensen op zoek om de stroom van hun ervaring weer te beleven, als een realiteit waarin de ruimte bestaat om telkens nieuwe betekenis te geven. Je kunt die stroom ontdekken door bijvoorbeeld mindfulness te beoefenen; vanuit een stille houding en positie aandachtig blijven bij elke ervaring, bij elke sensatie en gedachte die in je opkomt. Maar ook zoiets als het internet brengt ons dus, met zijn virtuele werelden en meervoudige identiteiten, het besef dat de realiteit niet iets is. Uiteindelijk beïnvloeden we onze realiteit telkens zelf in de stroom van onze ervaring.
Daar zien we echter ook het nadeel van de virtuele ontwikkelingen verschijnen. De virtuele belevingswereld brengt ons niet, zoals het realiteitsdenken, een starre werkelijkheid. Maar in de virtuele wereld wordt de beleving wel steeds vaker en gemakkelijker gestuurd. We lijken inmiddels gewend aan de gekleurde betekenissen van informatiestromen en reclamecampagnes. Die proberen subtiel de betekenis van onze ervaring te sturen en suggereren. Ook op dat gebied nemen virtuele mogelijkheden een enorme vlucht. Onze ervaring kan meer en meer van buitenaf worden opgelegd. Daarmee kan onze eigen ervaring ondergesneeuwd raken. We verliezen de houvast van eigen betekenissen en vluchten en verdwalen in de opgelegde betekenissen van anderen.
Ik schreef dat we uiteindelijk zelf onze realiteit beïnvloeden in de stroom van onze ervaring. Dat vraagt echter wel een alerte houding, om onze eigen innerlijke ervaring niet te verliezen aan de betekenissen die van buiten worden gesuggereerd. Vanuit die houding stromen telkens nieuwe ervaringen ons leven binnen. Ervaringen die onze realiteit bevragen en vernieuwen. Onze realiteit is dan geen starre betekeniswereld, maar een openheid op nieuwe ervaringen. Reality is the new experience.
Labels: ervaring, realiteit, virtueel
Archieven
september 2007 oktober 2007 november 2007 februari 2008 maart 2008 april 2008 juni 2008 juli 2008 augustus 2008 september 2008 oktober 2008 november 2008 januari 2009 april 2009 mei 2009 juni 2009 augustus 2009 oktober 2011
Indien u geen menu ziet, klikt u hier voor de hele website van het centrum.