weblog van het centrum voor coaching en counseling

In 1997 verscheen het boek Being There, putting brain, body en world together again geschreven door de Amerikaanse auteur Andy Clark. Clark was bij het verschijnen van het boek professor in de filosofie en directeur van het Philosophy/Neuroscience/Psychology Program aan de Universiteit van Washington. In zijn boek borduurt Clark onder andere voort op het denken van Heidegger, Merlau-Ponty, Maturana en Varela. Centraal in zijn boek staat de gedachte dat het brein, het lichaam en de wereld verenigd zijn in een complexe dans van circulaire oorzakelijkheid en uitgebreide mathematische activiteit. Clark brengt ideeën en technieken uit verschillende disciplines bij elkaar om zijn inzichten, opvattingen en hypotheses uit te werken. Zo put hij uit de robotica, de neurowetenschappen, de kinderpsychologie en de kunstmatige intelligentie.

In het boek draait alles om embodied, embedded cognition. Het begrip sluit aan bij mijn intuïtie dat kennis krachtig verbonden is aan mijn fysieke en geestelijke zijn en aan de omgeving. Een zijn dat de omgeving voortdurend beïnvloedt en verandert, en een omgeving die voortdurend sluiers van signalen en beelden over de kennis heen legt. Veranderen is daarmee voor mij een proces dat ik embedded change heb genoemd. En embodied coaching is de coachmethodiek die daar wat mij betreft bij hoort: de vraagstukken van de mens onderzoeken temidden van zijn omgeving zonder zijn waarden te isoleren van elkaar en zonder zijn intelligente activiteit te scheiden van de systemen waarin hij functioneert.

Clark maakt in zijn boek duidelijk dat veel van wat we dachten te weten over onze kennis en over de manier waarop onze hersenen dat proces ondersteunen, op misvattingen berust, maar dat door de ontwikkelingen in robotica, kunstmatige intelligentie en neurowetenschappen we stapje voor stapje meer inzicht krijgen in de samenhang en de interactie tussen lichaam, brein en omgeving. Om die ontwikkeling en zijn opvatting te illustreren laat Clark in de epiloog van zijn boek de hersenen van ene John spreken:
(…) de waarheid is dat ik niet één innerlijke stem heb maar vele. Ik heb in feite zoveel innerlijke stemmen dat de metafoor van de innerlijke stem op zichzelf misleidend is want het suggereert een samenstel van innerlijke ‘subagenten’ die mogelijk zelfs een rudimentair zelfbewustzijn bezitten. In werkelijkheid besta ik enkel uit meervoudige gedachteloze stromen van hoog parallelle en vaak relatief onafhankelijke gegevensverwerkende processen. Ik ben geen door de evolutie slim georketsreerde massa ‘agenten’ waarmee succesvol doelgericht dagdagelijks gedrag bereikt kan worden.
John’s misverstanden over mij zijn allemaal geworteld in hetzelfde thema. Hij denkt dat ik de wereld zie zoals hij, dat ik zaken opstapel zoals hij dat doet en dat ik denk zoals hij zijn gedachten zou formuleren. Niets van dit alles is waar. Ik ben niet de innerlijke echo van John’s conceptualisaties. Ik ben eerder hun ietwat vreemde bron.(…) een marsmannetje in John’s hoofd. (vert. HvG)

Wij zijn onze hersenen niet, we zijn onze gedachten niet en we zijn onze beelden niet. Wij zijn een veelheid van mogelijkheden, gebonden aan een lichaam en een brein die in interactie zijn met onze omgeving. We zijn voortdurend bezig met het (achteraf) creëren van beelden, gedachten en een identiteit. We maken er wat van in de wereld. En we kunnen het anders maken. And beyond that: just being there.

Labels: brein, coachen, embedded, veranderen