Crisis en stille waarden
Wereldwijd waart de financiële crisis rond. Niemand weet exact waar de pijn zit en hoe groot hij is. Er staan leiders op die zo op het oog voortvarend crisismanagement bedrijven. De vraag naar de schuldigen wordt gesteld. Wie heeft het zover laten komen?
Deze globale crisis is in zijn effect onvoorstelbaar groot. We weten niet waar het in de wereld toe gaat leiden. We hebben als individu slechts een beperkte invloed om het tij te keren. Het lijkt het beste om niet in paniek raken en het gezonde verstand te blijven gebruiken.
In wezen is deze crisis niet veel anders dan vele kleine en grotere crisissen die de meesten van ons wel eens meegemaakt hebben in hun leven. De zoektocht naar de schuldigen is standaard een fenomeen dat opduikt. In het slechtste geval levert dat alleen persoonlijke tragedies op. In het beste geval ontstaat er brede bewustwording: er waren leiders die fouten maakten, controleurs die niet controleerden en velen die overal achteraan liepen.
In mijn analyse zijn er drie hoofdrolspelers in het zulke crises: ze heten Hoogmoed, Zelfoverschatting en Ongepast Vertrouwen.
Hoogmoed loopt op het toneel rond met een aureool van de verlosser. Zelfoverschatting is vaardig in het negeren van de eigen tekortkomingen en voelt zich onaantastbaar. Ongepast Vertrouwen levert zich, uit gemakzucht of onvermogen, over aan wat Hoogmoed en Zelfoverschatting er allemaal van vinden.
Hoogmoed, Zelfoverschatting en Ongepast Vertrouwen, wie kent ze niet van dichtbij. Ze zitten natuurlijk in ieders innerlijke theater. Ik ontwaar ze soms in mijn eigen woorden maar ook in die van medeburgers: ik had het zover nooit laten komen.
Als de huidige crisis beperkt blijft tot een financiële, is het leed uiteindelijk te overzien en te accepteren. Tenslotte hebben we met velen op te grote voet geleefd de afgelopen jaren. Maar hoe het ook verder gaat, het gaat natuurlijk over veel meer dan over geldelijke waarden. Het gaat vooral over wat Harrie Aardema in zijn gelijknamige boek stille waarden noemt. Volgens Aardema (bijzonder hoogleraar aan de Open Universiteit) zijn dat waarden die aan de ‘binnenkant’ van mensen zitten, het gaat over wat er toe doet: gevoelens, belangen, voorkeuren, smaken en theorieën.
Stille waarden worden in tijden van crisis (soms letterlijk) schreeuwend duidelijk. Ieder zit op het puntje van de stoel, het gaat weer echt ergens over. Als we zo’n moment aangrijpen om een dialoog te voeren over die verschillende waarden en de betekenis ervan in relatie tot elkaar, kunnen we betere keuzes maken en worden we er fundamenteel beter van. Als we vervallen tot eendimensionaal normstellend gedrag gaan we afwijkend gedrag onderdrukken en verwordt de crisis tot een grensoorlog.
En wie heeft er nu de behoefte om het zover te laten komen?
Deze globale crisis is in zijn effect onvoorstelbaar groot. We weten niet waar het in de wereld toe gaat leiden. We hebben als individu slechts een beperkte invloed om het tij te keren. Het lijkt het beste om niet in paniek raken en het gezonde verstand te blijven gebruiken.
In wezen is deze crisis niet veel anders dan vele kleine en grotere crisissen die de meesten van ons wel eens meegemaakt hebben in hun leven. De zoektocht naar de schuldigen is standaard een fenomeen dat opduikt. In het slechtste geval levert dat alleen persoonlijke tragedies op. In het beste geval ontstaat er brede bewustwording: er waren leiders die fouten maakten, controleurs die niet controleerden en velen die overal achteraan liepen.
In mijn analyse zijn er drie hoofdrolspelers in het zulke crises: ze heten Hoogmoed, Zelfoverschatting en Ongepast Vertrouwen.
Hoogmoed loopt op het toneel rond met een aureool van de verlosser. Zelfoverschatting is vaardig in het negeren van de eigen tekortkomingen en voelt zich onaantastbaar. Ongepast Vertrouwen levert zich, uit gemakzucht of onvermogen, over aan wat Hoogmoed en Zelfoverschatting er allemaal van vinden.
Hoogmoed, Zelfoverschatting en Ongepast Vertrouwen, wie kent ze niet van dichtbij. Ze zitten natuurlijk in ieders innerlijke theater. Ik ontwaar ze soms in mijn eigen woorden maar ook in die van medeburgers: ik had het zover nooit laten komen.
Als de huidige crisis beperkt blijft tot een financiële, is het leed uiteindelijk te overzien en te accepteren. Tenslotte hebben we met velen op te grote voet geleefd de afgelopen jaren. Maar hoe het ook verder gaat, het gaat natuurlijk over veel meer dan over geldelijke waarden. Het gaat vooral over wat Harrie Aardema in zijn gelijknamige boek stille waarden noemt. Volgens Aardema (bijzonder hoogleraar aan de Open Universiteit) zijn dat waarden die aan de ‘binnenkant’ van mensen zitten, het gaat over wat er toe doet: gevoelens, belangen, voorkeuren, smaken en theorieën.
Stille waarden worden in tijden van crisis (soms letterlijk) schreeuwend duidelijk. Ieder zit op het puntje van de stoel, het gaat weer echt ergens over. Als we zo’n moment aangrijpen om een dialoog te voeren over die verschillende waarden en de betekenis ervan in relatie tot elkaar, kunnen we betere keuzes maken en worden we er fundamenteel beter van. Als we vervallen tot eendimensionaal normstellend gedrag gaan we afwijkend gedrag onderdrukken en verwordt de crisis tot een grensoorlog.
En wie heeft er nu de behoefte om het zover te laten komen?
Labels: crisis, innerlijk theater, stille waarden
Archieven
september 2007 oktober 2007 november 2007 februari 2008 maart 2008 april 2008 juni 2008 juli 2008 augustus 2008 september 2008 oktober 2008 november 2008 januari 2009 april 2009 mei 2009 juni 2009 augustus 2009 oktober 2011
Indien u geen menu ziet, klikt u hier voor de hele website van het centrum.